samenvatting van twee studies gehouden op 12 september 2010 in Zoetermeer.

brood & beker

instelling van het avondmaal?
Vrijwel alle Bijbelvertalingen plaatsen boven de passage waarin Jezus het avondmaal vierde (Matteus, Marcus en Lucas) het opschrift: instelling van het avondmaal. Maar Jezus stelde helemaal niets in! Hij hield een instelling, te weten de jaarlijkse Pascha-viering. Hij gaf (een nieuwe) uitleg aan het brood en de beker op de tafel.
Matteus 26:26, Marcus 14:22, Lucas 22:14

een Heer-lijke maaltijd
De weergave "de maaltijd des Heren" is nogal gekleurd door de traditie. Het suggereert dat de Heer een specifieke maaltijd heeft ingesteld. Maar Paulus spreekt niet over "de maaltijd", het bepaalde lidwoord ontbreekt. En "... des Heren" geeft ook niet goed weer wat Paulus schrijft. Het woord Heer, wordt hier bijvoegelijk gebruikt en zou dus eigenlijk moeten worden weergegeven met Heer-lijk. Het nadeel daarvan is echter dat we in het Nederlands de betekenis van dit woord zijn kwijtgeraakt en bij 'heerlijk' aan lekker o.i.d. denken. Maar vorstelijk verwijst naar een vorst. Adelijk naar adel. En heerlijk naar heer. Een heerlijkheid was van origine het gebied van een heer.
1Korinthe 11:20

een mááltijd
Wanneer Paulus over "een Heer-lijke maaltijd" spreekt, dan heeft hij het niet over het eten van een klein stukje brood en het drinken van een klein slokje wijn. In Korinthe mocht het volgens Paulus geen Heer-lijke maatijd heten, omdat ze vooral aan zichzelf dachten. De één was zich aan het bezatten, terwijl de ander hongerig toekeek. Maar ondanks Paulus' correcties, hield Paulus het karakter van maaltijd in stand. Hij schreef: "Daarom, mijn broeders, als gij samenkomt om te eten, wacht op elkander".
1Korinthe 11:20,21, 33

van de Here ontvangen
Wat Paulus over "de maaltijd des Heren" doorgeeft, was niet gebaseerd op overlevering, zoals de NBG-vertaling volkomen ten onrechte stelt. Paulus schrijft: "Want zelf heb ik van de Here ontvangen, wat ik u weder overgegeven heb...". Paulus was door de Heer, vanuit de hemel, ingelicht over de betekenis van het "ene brood".
1Korinthe 11:23 - de frase 'bij overlevering" is door de vertalers toegevoegd.

"dit is mijn lichaam" - de gemeente!
Paulus was hoogst persoonlijk geïnformeerd door de hemelse Heer omtrent de betekenis van de maaltijd. Uit de evangelieën valt niet op te maken dat "dit is mijn lichaam", verwijst naar "de Gemeente Gods". Niettemin veronderstelt Paulus dit als bekend bij de Korinthiërs. "Is niet het brood, dat wij breken, een gemeenschap met het lichaam van Christus? Omdat het één brood is, zijn wij, hoe velen ook, één lichaam; wij hebben immers allen deel aan het ene brood.".
1Korinthe 10:16,17

onwaardig eten
De kerk heeft zich Israël gewaand en haar rol overgenomen. De sabbat werd de zondag, de besnijdenis de doop, de hoogtijden van YAHWEH christelijke feestdagen en het Pascha 'het heilig avondmaal'.
En omdat "een Heer-lijke maaltijd" een ritueel is geworden en het karakter van maaltijd heeft verloren, begrijpen we ook niet meer wat Paulus bedoelde met onwaardig eten en drinken. Deze woorden zijn de aanleiding geworden om mensen aan te zetten tot 'vrome' zelfontleding. Deug ik wel? Is mijn gedrag wel zoals het behoort? Etc. Wie zulk onderzoek grondig genoeg uitvoert zal het vervolgens wel uit zijn of haar hoofd halen, om nog maar één hap van 'het heilig avondmaal' te nemen. Wat Paulus echter bedoelde met onwaardig eten blijkt zonneklaar uit het verband. "...bij het eten neemt ieder vooraf zijn eigen deel, zodat de een hongerig is en de ander dronken.".Dat is onwaardig eten en drinken.
1Korinthe 11:21, 27, 28

het lichaam... verbroken?
Het lichaam van Christus, hoe ook opgevat, is nooit verbroken. Van het lichaam dat Jezus op Golgotha overgaf, daarvan werd uitdrukkelijk geen been gebroken. En het lichaam van Christus, opgevat als de Gemeente (waarnaar het brood dus verwijst), is evenmin verbroken. Integendeel: "Omdat het één brood is, zijn wij, hoe velen ook, één lichaam; wij hebben immers allen deel aan het ene brood".
Johannes 19:36, Exodus 12:46; 1Korinthe 10:17; Sommige vertalingen lezen in in 1Korinthe 11:24: "het lichaam voor u verbroken...". In de meerderheid van de belangrijjkste handschriften ontbreekt dit woord echter (terecht).

brood des Levens
Ook brood staat in de Bijbelse symboliek voor Leven dat voorkomt uit de dood. Het is het resultaat van de graankorrel dat in de aarde viel en stierf en alzo veel vrucht draagt. De opstanding van Christus, de Eersteling uit de doden vond plaats bij het officiële begin van de gersteoogst (de dag van de eerstelingsgarve).
Johannes 12:24

het bloed van Christus
De beker met wijn representeert het bloed van Christus. Bloed spreekt van een slachtoffer. Het bijzondere van het Slachtoffer dat wij kennen is dat Hij is opgestaan! Het lam dat geslacht is... maar stáát! Christus is ook de titel van de opgewekte. Daarom wordt "het bloed van Christus" ook gesymboliseerd door wijn, hetgeen staat voor feestvreugde bij uitstek.
1Korinthe 10:16; Openbaring 5:6; Handelingen 2:36

gaan voor de beker!
Alvorens van druiven wijn is gemaakt, is een ingewikkeld proces. Druiven worden uitgeperst (>lijden en sterven) en het sap wordt vervolgens in een kelder in eikenhouten (!) vaten bewaard (>graf) en wanneer het na verlooop van tijd uit de kelder komt (>opstanding), wordt het als geestrijk (alcoholisch) vocht gedronken. Als wijn dat het hart verheugt. Wijn spreekt van Leven dat sterker is dan de dood. Als we het glas heffen zeggen we daarom terecht: op het léven! - 'le chajiem'! Is het vreemd dat in de sportwereld de beker hét embleem is van overwinning!
Johannes 15:1; de vrucht van de wijnstok verheugt ook God volgens Richteren 9:13. God weet nl. waarvan de wijnstok een beeld is.

het nieuwe verbond
Het bloed representeert het bloed van Christus maar daarmee ook het nieuwe verbond dat God straks zal sluiten met het huis van Israël. Een verbond van genade zal dit zijn, omdat alle verplichtingen bij God liggen. YAHWEH staat Zelf garant voor het welslagen ervan. "Ik zal hun zonden niet meer gedenken", "Ik zal Mijn wetten in hun harten schrijven", "Ik zal...", etc. Het nieuwe verbond staat symbool voor pure genade.

de dood des Heren
In zowel brood als wijn verkondigen we "de dood des Heren". Beide emblemen verwijzen naar de graftuin. Dat maakt ons niet somber, integendeel, want de graftuin laat een weggerolde steen zien! We denken aan Hem die dood geweest is en daarom nu ook Héér is.
1Korinthe 11:26

zo dikwijls...
Paulus schrijft in 1Korinthe 11 geen ritueel voor, maar veronderstelt dat we als gelovigen samen maaltijd houden. Een maaltijd, het zitten aan één tafel, het eten van hetzelfde brood en het drinken van dezelfde wijn drukt gemeenschap uit. Wat is er Heer-lijker dan in het eten en drinken, herinnerd te worden aan het nieuwe Leven in Christus en dit te vieren?

daarom velen zwak en ziekelijk
Paulus legt een direct verband tussen het gebrekkige onderscheidingsvermogen van de Korinthiers en de vele zwakken en zieken aldaar. Zouden de Korinthiërs zich werkelijk bewust zijn van de betekenis van brood en wijn, dan zouden ze power hebben en daarmee ook véél meer mentale en fysieke weerstand. Ziekte is uiteraard geen bewijs van gebrekkig onderscheidingsvermogen. Maar omgekeerd is een gebrekkig geestig onderscheidingsvermogen wel de oorzaak van veel zwakte en ziekte.
1Korinthe 11:29,30

pedagogisch
Het grote aantal zwakken, zieken en slapenden in de gemeente te Korinthe, zou de gelovigen te denken geven. Zouden de Korinthiërs zich bewust zijn van de betekenis van brood en beker dan was deze 'pedagogiek' niet nodig geweest. De wereld in ongeloof is veroordeeld om de zegen van brood en wijn te missen.
Het woord "getuchtigd" in 11:32 (Grieks: paideuo) houdt direct verband met ons woord 'pedagogisch'. Paulus spreekt in vers 31 en 32 over "zichzelf beoordelen" "oordeel" en "veroordeeld worden". Het woord oordeel is 'krino' en verwant met onze woorden als 'kritiek' en 'crisis'. Omdat het bij de Korinthiërs ontbrak aan een gezonde kritische zelfreflectie ("zichzelf beoordelen") werden ze gesteld onder de kritiek van de Heer ("oordeel des Heren").

tot een oordeel samenkomen
Paulus stelt vast dat de samenkomsten van de Korinthiërs niet tot opbouw waren. Hetzelfde zou hij ongetwijfeld zeggen van verreweg de meeste samenkomsten van christenen vandaag de dag. Men miskent het machtige woord zoals Paulus dit in de heidenwereld bekend mocht maken. En in plaats van feestelijke maaltijden komt men (hoe illustratief!) samen rond een karig stukje brood en een slokje druivensap. En ondertussen bijt en vereet men elkáár...
1Korinthe 11:17,34

brood en wijn in het OT
Brood en wijn zijn emblemen van "leven en overloed" (Johannes 10:10) . Prediker (9:7) schreef: "Welaan dan, eet uw brood met vreugde en drink uw wijn met een vrolijk (lett. goed) hart..". Volgens Psalm 104:15 maakt brood het hart van de mens sterk en doet wijn het hart verheugen.
Melchizedek kwam Abram tegemoet en zegende hem met brood en wijn. En het was David die gezonden werd tot Saul met brood en wijn. Zowel Melchizedek als David zijn daarin typen van Israëls opgestane Messias, Jezus Christus.
Genesis 14:18, 1Sam.16:20