data en dagen rond Pesach

VRAAG:
Op welke datum en weekdag werd Jezus gekruisigd en op welke datum en weekdag stond Hij op?

ANTWOORD:
bij voorbaat omstreden...
Het antwoord op deze vraag is bij voorbaat omstreden. Wie de moeite neemt een inventarisatie te maken van de verschillende antwoorden op deze vraag, zal al gauw ontdekken dat eensluidendheid onder theologen en bijbelstudenten ver te zoeken is. Men is gewaarschuwd... Het onderstaande is het antwoord dat ik in de Schriften heb gevonden. Lees het open-minded en ga zelf na, "of deze dingen alzo zijn".

Een paar cruciale punten uit het bovenstaande overzicht, nader toegelicht:

# 1: Jezus werd gekruisigd op 14 Aviv
De 14-de Aviv is de dag dat het lam van Pascha geslacht moest worden (Lev.23:5). De daaropvolgende dag (de 15-de Aviv) begon het féést van Pascha, een dag waarop men "generlei slaafse arbeid" mocht verrichten (Lev.23:6,7). De kruisiging en begrafenis moesten beslist achter de rug zijn als het feest van Pascha zou aanvangen (Mat.26:5; Joh.18:28; Joh.19:31).

# 2: Jezus verbleef niet twee maar "drie nachten" in het graf
In de gebruikelijke voorstelling, waarin Jezus op vrijdag stierf en op zondag opstond, verbleef Jezus twee nachten in het graf. Dat geldt ook voor de voorstelling waarin Jezus op donderdag stierf en op zaterdag opstond. Het is in strijd met Mat.12:40 waar we lezen dat Jezus "drie nachten" in het graf zou verblijven. Als Jezus opstond op zondag (zie # 4) dan volgt daaruit dat Hij op donderdag is begraven.

# 3: Jezus stond op na twee sabbatten
Jezus heeft niet één maar twee sabbatten in het graf gelegen. In Mat.28:1 luidt de NBG-vertaling: "laat na de sabbat" (enkelvoud), maar letterlijk staat er: "in de avond der sabbatten", meervoud.

De frase "in de avond der sabbatten" slaat terug op de voorgaande zin (Mat.27:66), waar het gaat over de verzekering van het graf met de wacht en de verzegeling van de steen. De lezing is dus:
"Zij gingen heen en verzekerden het graf met de wacht, na de steen verzegeld te hebben, in de avond van de sabbatten. Tegen het aanbreken..."

# 4: Jezus' opstanding vond plaats op zondag
Jezus' opstanding vond plaats na de sabbat, op een werkdag. In Luc.23:56-24:1 lezen we: "op de sabbat rustten zij naar het gebod, MAAR op één [dag] van de sabbatten gingen zij reeds vroeg...". Eén [dag] der sabbatten, betekent niet dat het een sabbat was, maar het verwijst naar de periode waarin men zeven sabbatten moest tellen (zie vraag 3). Op diezelfde dag van de opstanding (Luc.24:7, 21) liepen de Emmaüsgangers zestig stadiën, ruim tien keer de afstand die men op sabbat mocht afleggen (>een sabbatsreis; Hand.1:12).

# 5: Jezus' opstanding was zowel NA drie dagen als OP de derde dag
NA drie dagen: Mark.8:31; Mat.27:63
OP de derde dag: Mat.16:21; 17:23; Luc.9:22; 18:33; 24:7; 24:46; Hand.10:40; 1Kor.15:4.
In de eerste uitdrukking worden de dagen gerekend dat Jezus dood is geweest. In de tweede uitdrukking worden de dagen in het graf gerekend.
Als Jezus sterft op 14 Aviv en op 17 Aviv opstaat, dan is Hij NA drie dagen opgestaan: 14 Aviv, 15 Aviv en 16 Aviv.
Wannneer we echter de dagen in het graf rekenen, dan moeten we één dag later beginnen te rekenen aangezien Hij begraven werd toen de 14-de Aviv ten einde was (Luc.23:53: "de sabbat brak aan"). 15 Aviv was de eerste dag in het graf, 16 Aviv de tweede dag en op 17 Aviv, de derde dag, verlaat Hij het graf.

ENKELE VRAGEN

1. Heeft Jezus de Pascha-maaltijd eerder gevierd dan het volk?

Kennelijk, want in Johannes 18:28 lezen we nadrukkelijk dat tijdens het proces in de vroege morgen, het volk het Pascha nog moest eten.
Jezus begeerde vurig om de maaltijd met de zijnen te vieren, alvorens te moeten lijden (Luc.22:15) en we moeten aannemen dat Hij om die reden een eerder tijdstip heeft uitgekozen. Omdat de Schrift data rekent "van avond tot avond" (vergl. Lev.23:32), vondt dit Pascha wel plaats op de voorgeschreven 14-de Aviv.

2. In het Jodendom wordt het begin van de Omer-telling (= de dag van de eerstelingschoof) op 16 Aviv (Nisan) gevierd.

Dat klopt... maar het is ten onrechte. De eerste schoof van de gersteoogst zou door de priester worden bewogen, "daags na de sabbat" (Lev.23:9-11). In tegenstelling tot de andere hoogtijden wordt voor deze dag geen datum opgegeven, evenmin als voor het Wekenfeest dat vijftig dagen later volgde. Alleen de weekdag wordt vastgesteld. In het Jodendom is men de uitdrukking "daags na de sabbat" voor het gemak gaan opvatten als: de dag na de 15-de Aviv (dus 16 Aviv). Maar als de data voor de dag van de eerstelingschoof en voor het Wekenfeest (50 dagen later) op voorhand reeds vast zouden staan, wat is dan nog de zin van het tellen van dagen?
Overigens stond ook de school van de Sadduceeën op het standpunt dat "daags na de sabbat" betekent: de dag na de wekelijkse sabbat.

3. Volgens sommigen is de uitdrukking "de eerste dag der week" geen goede vertaling en hoort er te staan "één der sabbatten". Klopt dit?

Ja en nee. De uitdrukking "de eerste dag der week" die we in onze Bijbelvertalingen steevast tegenkomen, is inderdaad niet correct. De letterlijke lezing van deze frase is telkens "één [dag] der sabbatten". Vanwege onkunde omtrent Israëls hoogtijden heeft men de uitdrukking wegvertaald. Helaas! Het is echter te kort door de bocht om te concluderen dat Jezus' opstanding plaatsvond op een sabbat. Drie redenen maken dit duidelijk:
1. Zoals eerder opgemerkt (# 4) vond de opstanding plaats na de wekelijkse sabbat;
2. Grammaticaal slaat "één" (Gr.mian) in de uitdrukking "één der sabbatten", niet op "sabbatten" (Gr. sabbatoon), omdat 'mian' namelijk een vrouwelijk woord is en 'sabbatoon' onzijdig. De weergave "één der sabbatten" is daarom niet juist. Wél correct is de weergave "één [dag] der sabbatten";
3. De uitdrukking "één [dag] der sabbatten" duidt op de periode die aanvangt bij de dag van de Eerstelingschoof ("daags na de sabbat") en eindigt bij het Wekenfeest. Gedurende die dagen moest Israël zeven sabbatten tellen (Lev.23:15,16) en golden daarom als de dagen der sabbatten. Jezus opstanding vond plaats daags na de sabbat en op "één [dag] der sabbatten" (Mat.28:1; Luc.24:1), en daarmee is triomfantelijk gezegd dat Hij opstond op de dag van de Eerstelingschoof!