"in zes dagen..."

laatste wijziging: 17 februari 2009

samenvatting van de studiedag gehouden op 22 februari 2009 in 2B-HOME, Zoetermeer

"in zes dagen..."

Genesis 1: het eerste Genesis-boek
Aan het einde van het eerste scheppingsverslag (1:1-2:4) lezen we: "dit is de geschiedenis van hemel en aarde, toen zijn geschapen werden". Letterlijk staat er: "dit zijn de toledot van hemel en aarde, toen zij geschapen werden". Toledot zijn documenten omtrent de oorsprong. De LXX geeft het weer met: "het boek Genesis" (biblos genesioos= het boek van wording). Genesis 1 is een boek! Zoals Gen.2:5-5:2 ook een boek vormt ("het boek van de toledot van Adam"; Gen.5:2).

Genesis 1: het oudste boek ter wereld
Het scheppingsverhaal van Genesis 2 maakt deel uit het boek van Adam. Het is geschreven vanuit zijn perspectief en het is de neerslag van Adam's memoires. Genesis 1 maakt echter geen deel uit van dit boek van Adam. Het is nóg ouder! Genesis bevat informatie die slechts God kan openbaren. Slechts Hij was erbij, vanaf "den beginne". Genesis 1 is het boek van de tien woorden (tien keer lezen we: "en God zeide"). Genesis 1 is het Goddelijk handvest over de oorsprong van hemel en aarde. God heeft het wellicht Zelf geschreven (zoals de andere "tien woorden"; Ex.34:28) óf eventueel (aan Adam) gedicteerd.

tegenstrijdige verhalen?
Berucht en hardnekkig is de vermeende tegenspraak tussen het eerste en tweede scheppingsverhaal. In het eerste (=Gods) verhaal zouden Adam en Eva op één dag zijn geschapen, terwijl in het tweede (=Adam's) verhaal Adam als eerste op het toneel komt en Eva aanzienlijk later wordt geformeerd. Na de formatie van Adam lezen we dat
* God Adam in de hof plaats;
* God Adam instrueert;
* Adam alle dieren benoemt;
* Adam een partner wenst;
* God een diepe slaap over Adam doet komen en hem 'opereert'.
Is het redelijk aan te nemen dat dit alles binnen 12 uren heeft plaatsgevonden??

ongerijmdheid #1: dagen zonder zon??
"En het was avond geweest en het was morgen geweest, de ... dag".
De x-ste dag van wat of van wie? Velen stellen zich deze vraag niet, maar gaan er 'vanzelfsprekend' vanuit dat het om de x-ste dag van de schepping gaat. Maar hoe vanzelfsprekend zijn dagen terwijl de zon nog niet bestaat?!? Wat is een dag anders dan de periode tussen zonsopgang en zonsondergang? De geijkte aanname dat de dagen van Genesis 1 scheppingsdagen zijn, blijkt bij nader inzien een enorme ongerijmdheid te zijn!
De oplossing dat zon en de andere hemellichamen op de vierde dag niet geschapen werden, maar tevoorschijn kwamen, doet de tekst geweld aan. Er staat immers "om licht te geven op aarde" (vers 15,17). Kennelijk deden ze dat vóór deze scheppingsdaad niet.

ongerijmdheid #2: werd het voor God avond??
Zouden de dagen van Genesis 1 scheppingsdagen zijn, dan moeten we aannemen dat God slechts overdag de schepping tot stand bracht. Maar wat betekent 'overdag' als het tegelijkertijd aan de andere kant van de wereld nacht is? Zijn begrippen als 'avonden' en 'morgens' bovendien niet puur lokale tijdsaanduidingen?

ongerijmdheid #3: houdt God nachtrust??
Waarom werkt God slechts overdag aan de schepping? Heeft Hij die "sluimert noch slaapt" nachtrust nodig?

de oplossing: het werd avond en morgen... voor de mens
Er is één simpel en logisch antwoord op bovenstaande vragen: het werd avond en morgen voor de mens. De dagen in Genesis 1, zijn de eerste dagen van Adam! Genesis 1 vertelt niet hoe God de wereld in zes dagen schiep, maar hoe God gedurende zes dagen Adam vertelt van de schepping "in den beginne".

Genesis 1:1 - 2:4 in het kort
Op de dag dat Adam uit de aardbodem is geformeerd, gaat God tot hem spreken. Over de schepping "in den beginne". En over de verschijning van het licht. Dan wordt het avond en Adam gaat rusten: dat was de eerste dag. De volgende dag vervolgt God Zijn verhaal en spreekt Hij over de formatie van het uitspansel. Opnieuw wordt het avond en Adam gaat rusten: dat was de tweede dag. Als de derde dag aangebroken is spreekt God over het tevoorschijn komen van het land uit de zee en over het eerste plantaardig leven. Dan wordt het opnieuw avond en Adam gaat rusten: dat was de derde dag. Op dag vier spreekt God over hoe Hij de Schepper is van zon, maan en sterren. Dan wordt het weer avond en Adam gaat rusten: dat was de vierde dag. Op dag nummer vijf spreekt God over het ontstaan van de vogels en de vissen. Dan wordt het weer avond en Adam gaat rusten: dat was de vijfde dag. Vervolgens, op de zesde dag, spreekt God over de verschijning van de landdieren. En 'last but not least' over de schepping van de mens: "naar God Beeld schiep Hij hem, mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen". Sprak God voorheen alleen tot Adam, vanaf de zesde dag spreekt God ook tot Eva ("God zeide tot hen"). Eva is op deze zesde dag geformeerd en daarmee is zowel de schepping alsook het boek van hemel en aarde compleet. Vandaar dat we lezen: "op de zevende dag staakte Hij van al het werk dat Hij gedaan had".

Genesis 1 is onderwijs aan de mens
De eerste dagen lezen we telkens: "En God noemde..." (vers 5,7 en 10). Dit benoemen veronderstelt de aanwezigheid van een luisteraar die de namen (dag, hemel, land, zeeën) zou overnemen. Genesis 1 is Goddelijk onderwijs aan de mens omtrent de schepping. De wijze waarop b.v. het plantenrijk in vers 11 en 12 wordt ingedeeld, maar ook de hemellichamen in vers 14-18 worden beschreven, is puur met het oog op de functies die zij vervullen voor de méns op aarde.

al het werk voltooid in zes dagen
Na afloop van de zes dagen lezen we:

2 Toen God op de zevende dag het werk voltooid had, dat Hij gemaakt had, rustte (lett. staakte) Hij op de zevende dag van AL HET WERK, dat Hij gemaakt had.
3 En God zegende de zevende dag en heiligde die, omdat Hij daarop gerust (lett. gestaakt) heeft van AL HET WERK, dat God scheppende tot stand had gebracht.

De zes dagen zijn de dagen waarin God aan Adam verslag doet van de schepping en het boek van hemel en aarde tot stand brengt. Maar dat niet alleen. Ook de schepping zelf wordt voltooid. Na de formatie van Adam was Gods scheppingswerk nog niet af. De creatie van de vrouw is het sluitstuk van de schepping. "AL het werk" wordt op de zesde dag voltooid.

het boek 'de hemel en de aarde' in zes dagen gemaakt
In "de tien woorden" (Ex.20:11) wordt gezegd dat "de HERE de hemel en de aarde in zes dagen gemaakt heeft". Let wel: niet in zes dagen geschápen, zoals gewoonlijk verkeerd geciteerd wordt. De schepping van hemel en aarde vond plaats "in den beginne", in een niet nader gedefinieerde tijd. Vervolgens openbaart God gedurende zes dagen Zijn verhaal aan de mens en maakt het boek "van hemel en aarde". God schrijft geschiedenis in zes dagen.

in zes dagen... gedaan
Het woord 'maken' in Ex.20:11 is in het Hebreeuws: asah. Letterlijk betekent dit woord 'doen' en kan het op iedere denkbare activiteit betrekking hebben. In het sabbats-gebod komt het woord 'asah' drie keer voor en dit is de concordante weergave:

"... zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk DOEN (asah); maar de zevende dag is de sabbat van de Here, uw God; dan zult gij geen werk DOEN (asah), gij noch uw zoon, noch uw dochter, noch (...) Want in zes dagen heeft de HERE de hemel en de aarde GEDAAN (asah)..."

Adam en de laatste Adam
Adam werd uit de aarde genomen en hij ontving de geest des levens, op de eerste dag der week. Hij is hierin een schitterend type van "de laatste Adam" die de Geest ontving en opstond uit het graf - óók op de eerste dag der week!

de aarde werd woest en ledig... geschapen
De restitutie-leer gaat er vanuit dat de zes dagen van Genesis 1, her-scheppingsdagen zijn. Grote nadruk legt men op de vertaling dat de aarde woest en ledig werd (i.p.v. 'was'). Maar 'was' of 'werd' maakt in de praktijk niets uit: de aarde werd inderdaad woest en ledig, nl. bij haar schepping. God schiep geen volmaakte wereld maar een wereld van chaos. En in die chaos (woestheid en ledigheid) gaat God vervolgens ordenen en invullen*. De chaos is niet het resultaat van een veronderstelde val van satan, maar met opzet door God tot stand gebracht. God creëert een duistere achtergrond om vervolgens Zijn licht te kunnen laten schijnen!
"Woestheid en ledigheid" in het begin staan tegenover de orde en (in)vulling die God gedurende zes dagen aan de mens toont. De eerste drie dagen spreekt God over ordening van de wereld (licht, uitspansel, land), en de laatse drie dagen wordt de schepping voorzien van bewoners (hemellichamen, vogels, vissen, dieren, de mens).

aan de ijdelheid onderworpen
Deze schepping is vanaf de aanvang aan de vruchteloosheid (ijdelheid, vergankelijkheid) onderworpen. Niet omdat het schepsel (satan of de mens) daarvoor gekozen heeft, maar omdat GOD haar zo geschapen heeft. Niet de eerste maar de tweede schepping zou naar Zijn planning de definitieve zijn.

Want de schepping is aan de vruchteloosheid onderworpen, niet vrijwillig (= het is niet de keuze van het schepsel!), maar om Hem, die haar daaraan onderworpen heeft, in verwachting echter...
Romeinen 8:20,21

idyllisch paradijs?
Velen menen dat Adam en Eva in een sprookjesachtig paradijs verkeerden waar het allemaal pais en vree was. Niet is minder waar. Adam en Eva moesten als beheerders de hof "bouwen en bewaren". Buiten de hof was het allerminst paradijselijk en Adam en Eva moesten voorkomen dat de hof in verval zou geraken. Het eerste mensenpaar was geroepen om de aarde te onderwerpen. Onderwerpen zoals men vijanden onderwerpt - dat is oorlogstaal. Adam en Eva waren slechts onsterfelijk voorzover ze toegang hadden tot "de boom des levens". Van zichzélf waren ze sterfelijk (zie ook Gen.3:19).

samenvatting
De aarde werd "in den beginne" woest en ledig geschapen. In de loop der tijd (miljoenen jaren?) brengt God orde in de wereld en creëert een omgeving waarin plantaardig en dierlijk leven zouden gedijen. Hij schept de dieren ieder "naar hun aard". Ten slotte, als kroon op de schepping, formeert Hij de mens uit de aardbodem en plaats hem in een afgebakende hof. Daar openbaart God aan Adam in zes dagen Zijn scheppingswerk ("het boek van hemel en aarde") en op de zesde dag voltooit God tevens de schepping door de formatie van Eva. Dan breekt de sabbat aan - Adam's zevende dag.